Engelliler İçin Umre: Erişim, Araç ve Hazırlık
Tekerlekli sandalye kullanan biri umre yapabilir, kafileden ayrılmadan ve programı bozmadan. Mescid-i Haram'ın sandalyeyle dolaşılabildiği yaygın olarak aktarılıyor; tavaf ve sa'y sandalyeyle yerine getirilebiliyor. Zorluk çıkaran şey ibadetin kendisi değil, ona kadar uzanan zincir. Uçaktaki batarya prosedürü, havalimanındaki aktarma, otelin kapısındaki basamak, servis otobüsünün orta kapısı ve yoğun saatlerdeki kalabalık.
Bu zincirin her halkası önceden konuşulursa çözülüyor. Konuşulmazsa, çoğu zaman ilk gün havalimanında fark ediliyor.
Harem'de Erişilebilirlik Neye Benziyor?
Mescid-i Haram'ın katları arasında rampa ve asansör düzeni bulunduğu, sandalyeyle üst katlara çıkılabildiği aktarılıyor. Girişlerde yaşlılara ve engellilere ayrılmış hizmet noktaları bulunduğu da aynı şekilde aktarılıyor. Buralarda sandalye temini konusunda uygulama dönemsel olarak değişiyor; koşulları varış günü kafile görevlinizden teyit edin. Harem içinde, ücret karşılığında tavaf ve sa'y boyunca sandalyeyi itme hizmeti veren kişiler bulunduğu biliniyor.
Buradaki ayrıntıların hepsi dönemsel olarak değişiyor. Hangi kapıdan girileceği, sandalyenin hangi noktadan alınacağı, yoğun dönemde beklenip beklenmeyeceği ve itme hizmetinin o gün ne kadar tutacağı sabit değil. Bu yüzden yola çıkmadan kesin bir kroki çizmek yerine, varış günü kafile görevlinizle birlikte bir tur atıp giriş kapısını ve sandalye noktasını yerinde belirlemek daha sağlıklı. Bir kez öğrenildikten sonra kalan günler kolaylaşıyor.
Giriş kapısındaki güvenlik kontrolü de sandalyeyle geçildiğinde biraz daha uzun sürüyor. Namaz vakitlerine yakın saatlerde kapıların önünde birikme oluyor, bu yüzden erken çıkmak neredeyse kural haline geliyor. Vakit girmeden epeyce önce içeride olmak, hem yer bulmayı hem de kalabalığa kapılmadan yerleşmeyi kolaylaştırıyor. Çıkışta ise tersi geçerli, cemaat dağılırken birkaç dakika beklemek akışa karışmaktan çok daha rahat oluyor.
Kalabalık, aynı avluyu bambaşka iki yere çevirebiliyor. Sabah namazından sonra rahatça geçilen bir alan, akşamüstü sandalyeyle dönmenin zorlaştığı bir yere dönüşebiliyor. Ramazan gibi yoğun dönemlerde bu fark iyice büyüyor. Programınızı esnetebiliyorsanız, ziyaretlerinizi günün sakin saatlerine kaydırmak tek başına ciddi bir konfor farkı yaratıyor.
Kendi Sandalyenizi mi Götürmelisiniz?
İki seçenek de işliyor ve hangisinin doğru olduğu ne kadar bağımsız hareket etmek istediğinize bağlı.
Kendi sandalyenizi götürmenin avantajı, ölçülerin ve oturuş düzeninin size göre olması. Uzun süre oturulacaksa bu küçük bir mesele değil. Otelden Harem'e, ziyaret aracından odaya kadar her yerde aynı sandalye yanınızda oluyor, sabah alıp akşam teslim etme derdi kalmıyor. Buna karşılık sandalyeyi uçağa vermek, havalimanında teslim almak ve olası bir arızayla yurt dışında baş etmek sizin sorumluluğunuza giriyor.
Harem'de bulunan sandalyeleri kullanmanın avantajı ise yükün hafiflemesi. Bavul sayısı azalıyor, uçuş prosedürü basitleşiyor. Dezavantajı, sandalyenin yalnızca mescit içinde işinize yaraması. Otel ile Harem arasındaki mesafeyi ve şehir içindeki ziyaretleri onunla çözemezsiniz.
Pek çok misafirimiz için en rahat düzen ikisinin birleşimi oluyor. Katlanabilen, hafif bir manuel sandalyeyle yola çıkılıyor, mescit içinde koşullara göre oradaki sandalyeye geçiliyor. Katlanabilir manuel bir sandalye hem uçakta hem otobüste sorun çıkarmıyor, kapıdan geçiyor, bagaj bölümüne giriyor.
Hangisini seçerseniz seçin, havalimanındaki teslim noktasını önceden konuşun. Sandalyenizi uçağın kapısına kadar kullanıp orada teslim etmek ile check-in'de bagaja vermek arasında, aktarmalı bir uçuşta hissedilir bir fark oluşuyor. Talebi biletle birlikte iletirsek her iki havalimanında da aynı düzen kurulabiliyor.
Akülü sandalyeyle uçmak
Akülü sandalyeler taşınıyor, ama prosedür bataryanın cinsine göre değişiyor. Jel ya da kuru tip bataryalarla lityum bataryalar aynı kurala tabi değil; bazı durumlarda kutupların yalıtılması, bazı durumlarda bataryanın sökülüp kabine alınması isteniyor. Kuralı havayolu koyuyor ve havayolları arasında fark var, bu yüzden internette okuduğunuz bir uygulamayı kendi uçuşunuz için geçerli saymayın.
Sandalyenin marka ve modelini, ağırlığını, katlanıp katlanmadığını ve bataryanın tipini kayıt sırasında bize bildirin. Havayoluyla yazışmayı biz yürütelim, onayı biletiniz kesilmeden alalım. Son gün havalimanında öğrenilen bir kısıt, bütün seyahati sıkıntıya sokuyor. Sandalyenin bagaj hakkı içinde sayılıp sayılmayacağını da havayolu belirliyor; bunu tek tek uçuş için biz teyit ediyoruz, siz bir varsayımla yola çıkmayın.
Akülü sandalyenin ikinci meselesi şarj. Yurt dışında priz tipi ve gerilim farkı, uzun bir günün ortasında sandalyeyi durdurabiliyor. Uygun adaptörü yanınıza alın, şarj alışkanlığınızı akşama sabitleyin, uzun ziyaret günlerinde yedek bir manuel sandalye bulundurmayı düşünün.
Tavaf ve Sa'y Sandalyeyle Nasıl Yapılır?
Yürüyemeyen kişinin tavafını ve sa'yini tekerlekli sandalyeyle yerine getirmesi yaygın bir uygulama; Harem'deki düzenin buna göre kurulduğu aktarılıyor. Sandalyeyi kendiniz sürebilir, refakatçiniz itebilir ya da ücretli itme hizmetini alabilirsiniz. Kendi sağlık durumunuza özel bir tereddüdünüz varsa, kafile hocanıza ya da bağlı olduğunuz müftülüğe sormakta fayda var; burada kişiye göre değişen ayrıntılar olabiliyor.
Pratikte üç şeyi bilmek işinizi kolaylaştırıyor. Birincisi, tavafın hangi katta yapılacağı. Katlar arasında hem kalabalık hem de bir turun uzunluğu bakımından fark olduğu söyleniyor, ama bu fark güne ve saate göre değiştiği için sabit bir tercih önermek doğru olmaz. O günkü durumu Harem'e girdiğinizde kafile görevlinizle birlikte değerlendirin. Sandalyeyi kendiniz süreceksiniz ya da bir refakatçi itecekse, kararı gücünüzün yeteceği seçenekten yana kullanın.
İkincisi, ayakkabı seçimi. İhramlıyken ayakkabı konusunda mezheplere göre değişen kısıtlar var; ayrıntı için ihram yasakları yazısına bakın ve kafile hocanıza danışın. Sandalyede oturan biri için pratik nokta, ayaktan çıkmayan arkası bantlı bir terlik seçmek. Ayakların ayaklığa düzgün yerleşmesi ve terliğin yolda düşmemesi, uzun bir tavafta hissedilir bir fark yaratıyor; böyle bir modeli evden alın.
Üçüncüsü, ibadetin sırası ve niyeti sandalye kullanan biri için değişmiyor. Adımların tamamını umrenin adım adım nasıl yapıldığını anlatan rehberde bulabilirsiniz; sandalyeye özgü olan kısım, o adımların hangi hızla ve hangi düzende yapılacağı.
Otel, Servis ve Şehir İçinde Hareket
Sandalye kullanan bir misafir için otel seçimi, bizim gözümüzde diğer bütün başlıkların önüne geçiyor. Yürüme mesafesindeki bir otel sadece konfor değil bağımsızlık demek; günün istediğiniz saatinde kalkıp gidebiliyorsunuz. Servisli bir otelde ise bütün hareketiniz servis saatine bağlanıyor.
Servis araçları burada ayrı bir başlık. Otobüslerin orta kapısında basamak oluyor ve akülü bir sandalyeyle o kapıdan binmek mümkün olmuyor. Basamaksız araçlar her kafilede bulunmayabiliyor. Kayıt sırasında aracın türünü, ön koltuğun sizin için ayrılıp ayrılamayacağını ve sandalyenin bagaja nasıl yerleşeceğini önceden netleştirelim. Katlanabilir manuel sandalye bu noktada da akülüye göre çok daha az sorun çıkarıyor.
Otel seçerken mesafeyi metre ya da yürüme dakikası olarak sorun, otelin adını alıp haritadan kendiniz bakın. Ayrıca odaya kadar olan yolu sorun: girişte basamak var mı, asansör sandalyeyi alıyor mu, banyoda tutunma barı var mı. Umrede otel seçimi ve Harem'e mesafe konusundaki ölçütler herkes için geçerli, ama sandalye kullanan biri için bu ölçütler fiyattan önce geliyor.
Kaç kez otel değiştireceğiniz de hesaba katılmalı. Yayındaki turlarda Medine konaklaması genellikle iki gece sürüyor, program uzadıkça uzayan taraf Mekke tarafı oluyor. Yani on dört günlük bir programda bile taşınma sayısı artmıyor, yalnızca Mekke'de kalınan süre uzuyor. Sandalyeyle seyahat edenler için bu iyi haber; bavulun toplanıp açılması ve yeni bir odanın öğrenilmesi her seferinde ayrı bir yorgunluk.
Şehirler arası bölümde de aynı mantık işliyor. Medine, Mekke ve Cidde arasındaki karayolu transferleri paketimize dâhil, yani o yolculuklar için ayrı bir araç aramanız gerekmiyor. Yine de aracın tipini ve mola düzenini önceden bilmek, uzun yolu çok daha rahat geçirmenizi sağlıyor. Seçenekleri karşılaştırmak isterseniz Mekke Medine arası ulaşım yazısı iki yolu da anlatıyor.
Mekke ve Medine'deki iç ve dış ziyaretler de paketin içinde. Bu noktaların bir kısmına sandalyeyle rahat girilirken, bazılarında zemin ya da eğim zorlayıcı olabiliyor. Kafile görevlinizle ilk gün oturup ziyaret listesini gözden geçirin; hangisine katılacağınıza baştan karar vermek, otobüsün kapısında karar vermekten iyi. Katılmadığınız bir ziyaret için otelde beklemek de çoğu zaman mümkün oluyor.
Refakatçi Meselesi
Refakatçinin varlığı çoğu durumda zorunluluktan çok pratik bir tercih. Sandalyeyi kendiniz sürebiliyorsanız, kalabalık dışındaki her yerde bağımsız hareket edebilirsiniz. Kalabalıkta ve uzun tavaflarda ise ikinci bir kişi işleri değiştiriyor.
Çoğu zaman atlanan soru, refakatçinin kendi ibadetini ne zaman yapacağı. Bir kişi hem sandalyeyi itip hem kendi tavafını rahatça tamamlayamıyor. İki yol var. Refakatçi kendi ibadetlerini sizin dinlendiğiniz saatlere alabilir, ya da sandalyenin itilmesi için Harem'deki ücretli hizmetten yararlanıp kendi ibadetini sizinle aynı anda yapabilir. İkisini de programın başında planlayın; ortasında kalındığında iki kişi de yorulmuş oluyor.
Refakatçi seçerken güç meselesini küçümsemeyin. Günde defalarca sandalye itmek, üstelik yoğun kalabalıkta, tahmin edilenden ağır bir iş. Yaşça büyük bir yakınınızın refakatçi olması iyi niyetli ama zorlayıcı bir tercih olabiliyor; yaşlılarla umre hazırlığı yazısındaki uyarılar bu durumda ikinci kez geçerli.
Fiyatlandırma ve Engelli Umre İndirimi
Sandalye kullanan bir misafir için paket fiyatı, aynı turdaki diğer misafirlerle aynı temel üzerinden hesaplanıyor. Fiyatı yine program süresi, otelin konumu ve odayı kaç kişiyle paylaştığınız belirliyor. Yayındaki bütün seçenekleri tarih ve fiyatlarıyla umre turu fiyatları sayfasında görebilirsiniz.
Uçak bileti, konaklama, karayolu transferleri, iç ve dış ziyaretler, iki öğün yemek, rehberlik hizmeti ve sigortalar herkeste olduğu gibi pakete dâhil. Suudi Arabistan umre vizesinin ücreti de fiyatın içinde ve başvuruyu biz yürütüyoruz.
Sandalye kullanan misafirlerde asıl fark oda tipinden çıkıyor. Refakatçiyle birlikte gidiliyorsa dörtlü odayı yabancılarla paylaşmak yerine ikili oda tercih edilmesi yaygın, çünkü gece boyunca yardım gerekebiliyor ve sandalyenin odada dönebileceği bir alan lazım oluyor. Aynı turdaki oda merdiveni şöyle işliyor:
| Oda tipi | Dörtlü odaya göre kişi başı fark |
|---|---|
| Üçlü oda | yaklaşık +50 USD |
| İkili oda | yaklaşık +100 USD |
| Tek kişilik oda | +500 ile +1.250 USD |
Tabloda görülen tek kişilik oda sıçraması, otel ücretini paylaşacak kimsenin olmamasından kaynaklanıyor. Refakatçisiyle ikili odada kalan iki kişi için toplam maliyet, iki ayrı tek kişilik odaya göre belirgin biçimde düşük kalıyor. Oda tiplerinin tamamı ve aralarındaki farklar için umre oda tipleri yazısına bakabilirsiniz.
Engelli misafirlere yönelik indirim konusunda internette dolaşan pek çok iddia var ve bunların çoğunun arkasında doğrulanabilir bir bilgi yok. Bizim uygulamamız kişiye ve tura göre değerlendirme yapmak; sabit bir oran yayımlamıyoruz. Durumunuzu ve hangi tarihte gitmek istediğinizi umre danışmanlarımıza iletin, o tur için geçerli olan koşulu size yazılı olarak verelim. Refakatçi ücreti, oda düzeni ve varsa ek hizmetler de aynı görüşmede netleşir.
Sağlık durumu değişken olan bir misafir için iptal koşullarını baştan bilmek de ayrı bir rahatlık. Vize alındıktan sonraki iptallerde 400 USD kesinti uygulanıyor; uçak bileti kesildikten sonra ise havayolunun ve otellerin kendi cezai şartları devreye giriyor. Bu yüzden kayıt aşamasında hangi tarihte hangi adımın atılacağını konuşmak, sonradan sürpriz yaşamamanın pratik yolu.
Kayıt Sırasında Söylenmesi Gerekenler
Sandalye kullanan bir misafirin kaydında, standart bilgilere ek olarak birkaç kalem daha var. Bunları bize baştan söylerseniz, uçuş ve otel tarafındaki taleplerin hepsi tek seferde iletiliyor.
- Sandalyenin manuel mi akülü mü olduğu, katlanıp katlanmadığı, yaklaşık ağırlığı
- Akülüyse batarya tipi ve varsa üretici belgesi
- Uçakta ve havalimanında sandalyeye kadar refakat gerekip gerekmediği
- Otel odasında ihtiyaç duyduğunuz düzen: girişte basamaksız erişim, geniş kapı, banyoda tutunma barı
- Düzenli kullandığınız ilaçlar ve soğuk zincir gerektiren bir ilaç olup olmadığı
- Kalabalıkta ne kadar süre kalabildiğiniz, günlük dayanma sınırınız
Son madde en çok atlanan ama en işe yarayan bilgi. Kafile görevlisi bunu bildiğinde ziyaret programındaki sıralamayı ona göre kuruyor, sizi zorlayacak saatlerden kaçınıyor.
Yanınıza alacaklarınız listesine de birkaç ekleme yapın: sandalyenin yedek parçası ve basit tamir seti, lastikli tip kullanıyorsanız pompa, ayaktan çıkmayan terlik, uzun günler için ince bir minder. Genel liste için umre çantasında neler olmalı yazısı yeterli, bu maddeler onun üstüne ekleniyor.
Dönüş tarafını da unutmayın. Misafirlerimize seyahat çantası, el çantası, terlik çantası, umre rehber kitapçığı ve 5 litre zemzem veriliyor. Zemzem dönüşte yanınızda geliyor, yani havalimanında taşınacak bir parça daha oluyor. Refakatçinizle bunu kimin üstleneceğini önceden kararlaştırmak, uçuş günü aranan yardımcıyı aramakla geçen dakikaları ortadan kaldırıyor.
Sandalye kullanan bir misafir için seyahati zorlaştıran şey çoğu zaman Harem'in kendisi değil, oraya kadar giden yolun önceden planlanmamış olmasıdır.
Kayıt telefonla, WhatsApp üzerinden ya da Fatih'teki ofisimizde yapılıyor; sitede çevrim içi bir rezervasyon adımı yok. Bunun bu konuda ayrı bir faydası oluyor, çünkü sandalye, refakatçi ve oda düzeni birkaç dakikalık bir konuşmada netleşiyor. Aynı ayrıntıları bir form üzerinden aktarmak çoğu zaman daha uzun sürüyor.