Yaşlılarla Umre: Sağlık Hazırlığı ve Otel Seçimi
Yaşın kendisi umreye engel değil. Belirleyici olan iki şey var: hekiminizin yolculuğu uygun görüp görmediği ve seçtiğiniz programın günlük yürüyüş yükünü taşıyabilecek durumda olup olmadığınız. Aynı yaştaki iki kişiden biri on dört günlük programı rahat tamamlarken, diğeri için yedi gün bile zorlayıcı olabiliyor.
Umrede Üst Yaş Sınırı Var mı?
İnternette birbirini tutmayan yaş rakamları dolaşıyor. Havayollarının uçuşa kabul koşulları, vize süreci ve Suudi makamlarının uygulamaları dönem dönem değişebildiği için sabit bir eşik aramak yanıltıcı olur. Kalkış tarihiniz belli olduğunda o günkü koşulları sizin için teyit ediyoruz.
Uygulamada sınırı yaş değil sağlık koyuyor. Yürümekte zorlanmayan, ilaç düzeni oturmuş ileri yaştaki bir misafirin yolculuğu, ondan çok daha genç ama ciddi bir kalp rahatsızlığı olan birinden rahat geçebiliyor. Karar bu yüzden doğum tarihine değil, hekim değerlendirmesine ve programın yapısına bakılarak veriliyor.
Seyahat Öncesi Sağlık Kontrolü
Kronik bir rahatsızlığı olan herkesin yola çıkmadan önce hekim değerlendirmesinden geçmesi gerekiyor. Hangi tanıların bu değerlendirmeyi gerektirdiği ve kapsamın güncel hâli için Sağlık Bakanlığı'nın seyahat sağlığı sayfasına bakın. Buradan madde madde bir liste vermek yanıltıcı olur, çünkü içerik dönem dönem güncelleniyor. Hekim değerlendirmesi istenmesi tek başına "gidemez" anlamına da gelmiyor, çoğu zaman hangi programın seçileceğini belirliyor.
Bilinen bir hastalığınız yoksa da kontrolü atlamayın. Umre programı evdeki günlük hayattan belirgin biçimde daha hareketli geçiyor. Uzun uçuş, karayolu transferleri, günde beş vakit gidiş geliş, kalabalık içinde ayakta geçen saatler. Bunların hepsi aynı haftaya sığıyor.
Raporu kim yazmalı, içinde ne olmalı?
Raporu sizi düzenli takip eden hekim yazmalı. Kalp hastalığı için kardiyoloji, diyabet ve tiroit için endokrinoloji ya da dahiliye, solunum sorunları için göğüs hastalıkları. Aile hekiminden alınan genel bir "seyahatinde sakınca yoktur" yazısı, uçuş sırasında ya da orada bir sağlık kuruluşuna başvurmanız gerektiğinde işinizi görmüyor.
Raporda tanılarınız, kullandığınız ilaçların etken madde adıyla ve dozuyla listesi, varsa takılı cihaz bilgisi, uçuşa uygunluk değerlendirmesi, tekerlekli sandalyeye ihtiyaç olup olmadığı ve refakatçi gerekip gerekmediği yer almalı. Bir de İngilizce nüsha isteyin, oradaki bir hastanede Türkçe rapor okunmuyor.
Havayolunun ayrıca kendi formunu ya da belirli bir tarihten sonra düzenlenmiş bir rapor istemesi mümkün. Bu koşul havayoluna ve uçuş tarihine göre değiştiği için, turu seçerken o uçuşta geçerli olanı biz kontrol ediyoruz.
Hekim "gidebilir ama uzun yürüyemez" derse yolculuk kapanmış olmuyor, program tercihi değişiyor. O noktadan sonra karar, otelin ulaşım düzeni, oda tercihi ve program süresi üzerinden veriliyor. Hekimin çizdiği sınır, tur seçimini kendiliğinden daraltıyor.
Aşı da seyahat öncesi hazırlıkta gündeme gelen başlıklardan biri. Hangi aşının kimden isteneceği ve güncel zorunluluk kapsamı dönemsel olarak değiştiği için buradan kesin bir şey söylemek doğru olmaz; Sağlık Bakanlığı'nın seyahat sağlığı sayfasından doğrulayın. Konunun ayrıntısını umre aşısı ve meningokok takvimi yazımızda topladık. Kalkış tarihiniz belli olduğunda o günkü koşulları biz de sizin için kontrol ediyoruz.
İlaç Düzenini Yolculuğa Göre Kurmak
İlaçların tamamını orijinal ambalajında, kutusuyla taşıyın. Sağlık Bakanlığı'nın yolculara verdiği tavsiye de bu yönde, ilaçlar kutusunda ve yanında ilacı gösteren rapor ya da reçeteyle. Kutusundan çıkarılıp haftalık ilaç kutusuna dizilmiş haplar hem gümrükte hem hastanede sorun çıkarabiliyor.
Bütün ilaçlar el bagajında olsun. Kayıtlı bagajın gecikmesi nadir değil ve tansiyon ilacını iki gün alamamanın bedeli ağır. Program kaç günse ona yetecek miktarın üstünde, gecikmelere karşı fazlasını da koyun. Neyin kabine alınabildiği ve zemzem gibi kalemlerin dönüş bagajını nasıl değiştirdiği ayrı bir konu, umrede bagaj hakkı ve yasaklı eşyalar yazısında topladık.
Asıl zorlanılan yer saatler. Umrede uyku ve öğün düzeni evdekine benzemiyor. Gece tavaf, sabaha karşı dönüş, gündüz uyku derken alışkın olduğunuz ritim bozuluyor. İnsülin, kan sulandırıcı, tansiyon ve kalp ilaçları gibi saati kritik ilaçlarda bunu kendi başınıza ayarlamaya çalışmayın. Hekiminizden yazılı bir plan isteyin. Hangi ilaç sabit saatte alınacak, hangisi öğüne bağlı, uyku düzeni kayarsa hangi aralık korunacak, bunlar kâğıda geçsin. Telefona alarm kurmak da işe yarıyor, çünkü orada gün akışı insanı sürekli şaşırtıyor.
Öğün düzeni ilaç saatini doğrudan etkilediği için yemek servisinin biçimi de bu başlığa giriyor. Programlarımızda sabah kahvaltısı ve akşam yemeği fiyata dâhil, lüks turlarda açık büfe, ekonomik turlarda tabldot. Açık büfede tuz ya da şeker kısıtı olan bir misafir tabağını kendi kurabiliyor; tabldotta menü sabit olduğu için diyabet ve tansiyon diyeti olan biri için önceden düşünülmesi gereken bir ayrıntı. Öğle öğünü pakete dâhil değil, onu kişisel bütçeden karşılıyorsunuz.
Kullanılan ilaçların listesini Türkçe ve İngilizce olarak küçük bir karta yazıp cüzdana koyun, aynı kartın bir kopyası refakatçide dursun. Yolcunun kendini ifade edemediği bir anda bu kart, yanındaki kişinin elindeki tek bilgi oluyor. Soğuk zincir gerektiren ilaç kullanıyorsanız oda buzdolabı meselesi varış günü öğrenilecek bir şey değil, otelden otele değiştiği için rezervasyondan önce netleşmesi gerekiyor.
Otel Seçiminde Mesafe ve Erişilebilirlik
Yaşlı bir misafir için otel, fiyattan önce gelen ölçüt. Oteller iki gruba ayrılıyor, bir yanda Harem'e yürüme mesafesindekiler, diğer yanda ulaşımı servisle sağlananlar. Hangi turda hangi otelin geçtiği ve o otele servisle mi gidildiği turun kendi sayfasında yazılı. Otel adları üzerinden burada yakınlık iddiasında bulunmuyoruz, çünkü otellerin çoğu için elimizde metre cinsinden bir mesafe kaydı yok.
"Harem'e yakın" ifadesi de tek başına bağlayıcı bir şey söylemiyor. Bunun yerine kayıt görüşmesinde otelin adını alın ve şunları sorun.
- Otelden Harem'e en yakın kapı hangisi ve o kapıdan namaz kılınan alana ne kadar yürünüyor?
- Otelde kaç asansör var, namaz saatlerinden hemen önce kuyruk oluyor mu?
- Girişte ve oda kapısında eşik ya da basamak var mı, tekerlekli sandalye odaya kadar girebiliyor mu?
- Servisli bir otelse durak otelin kapısında mı, seferler kaçta bir kalkıyor ve gece son sefer kaçta?
Bu soruların cevabı, haritadaki düz mesafeden daha çok şey anlatıyor. Kısa görünen bir yol, ara sokaklardan dolaşılıyorsa ve arada üst geçit varsa yaşlı biri için katbekat uzayabiliyor. Servisli otellerde de asıl mesele mesafe değil bekleme. Yoğun saatte kalkan servisi kaçırmak, sıcakta ayakta beklemek anlamına geliyor ve bu, günde beş kez tekrarlanınca günün yorucu bir parçasına dönüşüyor.
Otelin konumu, paket fiyatını yukarı çeken kalemlerden biri. Kişi başı fiyatlar ekonomik programlarda 1.000 ile 1.650 dolar, lüks umre turlarında 2.000 ile 2.600 dolar bandında ilerliyor ve konaklamanın niteliği bu farkın içindeki kalemlerden biri. Yürümekte zorlanan bir misafir için ödenen fark, günde birkaç kez tekrarlanan bir sıkıntının karşılığı oluyor. Otel karşılaştırmasının ayrıntısını umrede otel seçimi ve Harem'e mesafe yazısında ele aldık.
Tekerlekli Sandalye ve Tavaf
Mescid-i Haram'daki tekerlekli sandalye uygulaması hakkında doğrulanmış bir kaydımız yok. Sandalyenin hangi kapıdan ve hangi saatte verildiği, ücretli olup olmadığı, belge istenip istenmediği, elektrikli araçların nasıl çalıştığı dönem dönem değişebiliyor ve internette dolaşan bilgilerin bir kısmı eskimiş durumda. Bu yüzden buradan kesin bir şey söylemek doğru olmaz. Varışta kafile rehberinize sorun, o günkü uygulamayı en doğru oradan öğrenirsiniz.
Kendi katlanabilir sandalyenizi götürmeyi düşünüyorsanız bunu turu seçerken bize söyleyin, sandalyenin uçakta nasıl taşınacağını ilgili havayolu üzerinden kontrol edelim. Otel tarafında eşik, asansör ve oda kapısı genişliği de önceden sorulacak kalemler arasında.
Sandalyeyi kimin iteceği baştan konuşulması gereken bir konu. Tavafı kalabalık içinde sandalye iterek tamamlamak ciddi bir efor, hele yoğun saatlerde. Tek refakatçiyle gidiliyorsa refakatçinin kendi ibadetini ayrı bir vakte planlaması gerekiyor, çünkü ikisini aynı anda yürütmek çoğu zaman mümkün olmuyor. Sandalyeyle yapılan tavafın fıkhi yönünü, mazeret şartlarını ve hangi durumda başkasının itmesi gerektiğini Diyanet'in fetva kaynaklarından doğrulayın.
Refakatçiyle Gitmek ve Oda Düzeni
Fiyatlarımız kişi başı olduğu için refakatçi de kendi paket ücretini ödüyor. Bütçe kurulurken kolayca atlanabilen bir kalem. Ekonomik 14 günlük bir programda ikili oda kişi başı 1.200 ile 1.550 dolar arasında; iki kişilik toplam 2.400 ile 3.100 dolar arasına oturuyor.
İkinci kalem odanın kendisi. Aynı odada kalabilmek için genellikle ikili oda alınıyor ve odayı paylaşan kişi sayısı azaldıkça kişi başı ücret artıyor. Aynı turda dörtlü odaya göre üçlü oda yaklaşık 50 dolar, ikili oda yaklaşık 100 dolar fazla tutuyor. Tek kişilik odada fark 500 ile 1.250 dolar arasına kadar çıkabiliyor, çünkü oda ücretini bölüşecek kimse kalmıyor.
Dörtlü odada tanımadığınız kişilerle kalmak bütçe açısından en uygunu, ancak gece sık uyanan ya da tuvalete kalkan bir misafir için hem kendisi hem oda arkadaşları açısından zor olabiliyor. Bu ihtimali baştan tartın, umre oda tipleri arasındaki fark yazısında dört seçeneği yan yana koyduk.
Tek başına gitmek de mümkün. Ancak şu ayrımı bilerek karar verin. Kafile rehberliği pakete dâhildir ve rehber bütün grupla ilgilenir, kişiye özel refakat hizmeti değildir. Yürümekte, merdiven çıkmakta ya da kalabalıkta yön bulmakta zorlanan biri için yanında birinin olması tercih değil ihtiyaç hâline geliyor.
Refakatçinin üstleneceği yük dönüşte de sürüyor. Misafirlerimize seyahat çantası, el çantası, terlik çantası, umre rehber kitapçığı ve 5 litre zemzem veriliyor. Beş litre, tek başına seyahat eden yaşlı bir yolcunun havalimanında taşımakta zorlanacağı bir ağırlık. Yanınızda biri yoksa bu kalemi kimin taşıyacağını dönüş gününden önce düşünün.
Hangi Program Daha Rahat Geçer?
Süre seçimi yaşlı bir misafir için bütçeden çok dayanıklılıkla ilgili. Yayındaki programlarda gece dağılımı genel olarak şöyle ilerliyor.
| Program | Mekke | Medine |
|---|---|---|
| 7 gün | 4 gece | 2 gece |
| 10 gün | 7 gece (bir kısmında 6 gece) | 2 gece |
| 14 gün | 11 gece | 2 gece |
On günlük programların bir kısmında Mekke gecesi yediye değil altıya denk geliyor, o yüzden tabloyu bir eğilim olarak okuyun; hangi turun kaç gece verdiği o turun sayfasında yazılı. Medine sütunu ise bütün sürelerde iki gecede duruyor, süre uzadıkça uzayan taraf Mekke oluyor.
Yedi günlük programda uçuş ve transfer günleri düşüldüğünde geriye kalan zaman dar, bu da ibadetin birkaç güne sıkışmasına yol açıyor. Yaşlı bir misafir için sıkışık program, günlük yürüyüşün üst üste binmesi demek.
On dört günlük programlarda Mekke'de on bir gece var ve bu, arada dinlenme günü bırakmaya imkân veriyor. Yayındaki turlarımızın en kalabalık grubu da bu uzunlukta, ayrıntısını 14 günlük umre turu programında bulabilirsiniz. Daha uzun programlar da yayında, ancak süre uzadıkça evden uzak kalınan zaman da uzuyor. Kronik bir rahatsızlık varsa bu süreyi hekiminizle konuşun.
Uçuş tarafında iki soru işe yarıyor. Uçuş aktarmalı mı ve kalkış saati kaçta? Aktarmalı bir uçuşta havalimanında geçen bekleme, yaşlı bir yolcu için uçuşun kendisinden yorucu olabiliyor. Hangi turda hangi havayolunun ve hangi saatin geçerli olduğu turun kendi sayfasında yazılı.
İki şehir arasındaki ve Cidde ile şehirler arasındaki karayolu transferlerinin tamamı pakete dâhil, Mekke ve Medine'deki iç ve dış ziyaretler de öyle. Ziyaret programının nasıl işlediği ve yorgun geçen bir günde nasıl bir esneklik olduğu tura ve kafileye göre değişebiliyor, kaydı yaparken bu ayrıntıyı da konuşuyoruz.
Sigorta, İptal ve Kayıt
Bütün programlarımızda Diyanet kartı, seyahat sigortası ve seyahat süresince geçerli sağlık sigortası fiyata dâhil. Kronik bir hastalık varsa poliçenin bu durumu nasıl karşıladığı sigorta metninde yazılı, kaydı tamamlamadan önce o maddeyi birlikte okuyoruz; buradan genel bir kapsam taahhüdü vermek doğru olmaz.
İptal koşullarını da baştan bilmekte fayda var, çünkü sağlık gerekçesiyle vazgeçme ihtimali bu yaş grubunda daha yüksek. Vize alındıktan sonraki iptallerde 400 dolar kesinti uygulanıyor. Uçak bileti kesildikten sonra havayolunun ve otellerin kendi cezai şartları devreye giriyor. Yurtdışına çıktıktan sonra dönülmek istenirse ücret iadesi yapılmıyor. Bu maddelerin hepsi sözleşmede yazılı, kaydı tamamlamadan önce okuyun.
Yolculuk sırasında hasta olmamak için alınacak önlemleri, sıcak, kalabalık ve solunum yolu enfeksiyonları başlıklarıyla umrede hasta olmamak için sağlık önlemleri yazısında ayrıca anlattık.
2004'ten beri hac ve umre organizasyonu yapıyoruz, TÜRSAB Dijital Doğrulama Sistemi belge numaramız 14710 ve ofisimiz İstanbul Fatih'te. Sitede çevrim içi rezervasyon adımı yok, kayıt telefon, WhatsApp ya da ofis üzerinden yapılıyor. Yaşlı bir misafir söz konusu olduğunda bu işi kolaylaştırıyor, çünkü sağlık durumu, oda düzeni, otel ve program tercihi birkaç dakikalık konuşmayla netleşiyor.
Ailenizdeki büyüğe uygun programı birlikte belirlemek için umre danışmanlarımıza ulaşın, dilerseniz önce umre turu tarihleri ve fiyatlarını inceleyin.