Adetliyken Umre Yapılır mı? Tavaf ve Sa'y

Adet gören bir kadın umreye gidebilir. İhrama girebilir, telbiye getirebilir, dua ve zikir edebilir, Medine'deki ziyaretlerin neredeyse tamamına katılabilir. Umre menasiki içinde bekleyen tek adım tavaftır. Tavaf duraklayınca ona bağlı olan sa'y ile tıraş da bekler, umre tamamlanmadığı için ihramdan çıkılmaz. Menasikin dışında kalan iki konuda, mushafa dokunmak ve Mescid-i Nebevi'ye girmek konularında, farklı görüşler bulunuyor; ikisini de aşağıda ayrı ayrı ele alıyoruz. Yolculuk iptal edilmez, değişen şey adımların sırası ve zamanlamasıdır.

Hükmün dayanağı Hz. Aişe'nin hac yolculuğunda yaşadığı olaydır. Yolda adet görünce Peygamber Efendimiz ona hacıların yaptığı her şeyi yapmasını, ancak temizleninceye kadar Kâbe'yi tavaf etmemesini söylemiştir (Buhârî, Hayız, 1). Tavafın temizlenene kadar beklemesi konusunda ihtilaf yoktur. Fıkıh kaynaklarındaki tartışma, buna rağmen tavaf yapılırsa ne olacağı üzerinedir.

Adetliyken Hangi İbadetler Yapılabilir?

Umre programının içinde kalan ibadetlerin durumu şöyle:

İbadet	Durum
İhrama girmek ve umreye niyet etmek	Yapılır, adet engel değildir
Telbiye getirmek	Yapılır
Dua, zikir, salavat, tövbe	Yapılır
Tavaf	Temizlenip gusledilene kadar bekler
Sa'y	Geçerli bir tavaftan sonra yapıldığı için bekler
Saç kesip ihramdan çıkmak	Tavaf ve sa'y tamamlanmadan yapılmaz
Uhud gibi açık alan ziyaretleri	Katılınır

Tablodaki en kritik satır ihram satırıdır, çünkü en çok panik yaratan an mikat sınırının yaklaştığı andır. İhrama girmek için yapılan gusül, hükmen temizlenmek için değil sünnet olduğu için yapılır. Adetli bir kadın da bu guslü alır, ihram elbisesini giyer, niyetini eder ve telbiyesini getirir. Mikatı ihramsız geçmek ayrı bir konudur ve telafisi gerekir; uçak ya da otobüs mikat hattına yaklaşırken adetli olup olmadığınıza bakmadan niyetinizi edin. Mikatın ne zaman geçileceğinden emin değilseniz kafile görevlinize sorun. İhram giyildikten sonra hangi davranışların yasaklandığını ihram yasakları yazımızda madde madde bulabilirsiniz.

Tavaf yapamıyorum, sa'yi önden yapsam olmaz mı?

Olmaz. Umrenin sırası ihram, tavaf, sa'y ve tıraş şeklindedir; sa'y geçerli bir tavafın ardından yapılan bölümdür. Tavaf beklerken Safa ile Merve arasında gidip gelmek umrenin sa'yi yerine geçmez, temizlendikten sonra tavafla birlikte yeniden yapılması gerekir. İbadetin bütün adımlarının hangi sırayla işlediğini görmek isterseniz umrenin adım adım nasıl yapıldığını anlatan rehberimiz sıralamayı baştan sona veriyor.

Tavaf Konusunda Mezhepler Ne Diyor?

Fıkıh kaynaklarında tartışılan mesele, tavafta beden temizliğinin hangi düzeyde şart koşulduğudur. Mezhepler bu noktada farklı değerlendirmeler yapmıştır ve ayrıntı, tavafı bu hâlde yapmış birinin ne yapması gerektiğini de belirler. Mezhep mezhep bir karşılaştırma tablosu vermek yerine sizi doğru adrese yönlendirelim: kendi mezhebinizin görüşünü Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulundan teyit edin. Kanamanın ne zaman başladığını, hangi adımı yaptığınızı ve ihramdan çıkıp çıkmadığınızı tarif ederek Kurulun fetva hattına sorarsanız, kişiye özel cevap oradan gelir.

Bu başlıkta en çok sorulan hâl, adetli ya da lohusa iken umre tavafını yapıp saçını keserek ihramdan çıkan kadının durumudur. Bir ceza gerekip gerekmediğini, gerekiyorsa neyle telafi edildiğini burada hüküm cümlesiyle yazmıyoruz; çünkü cevap mezhebe ve olayın ayrıntısına göre değişiyor. Tavafı hangi hâlde yaptığınızı, sonrasında ihramdan çıkıp çıkmadığınızı ve kanamanın hangi tarihte başladığını yazarak Kurulun fetva hattına sorun. İnternette dolaşan cevaplar birbirini tutmuyor ve ikinci elden okunan bir cümle çoğu zaman hacla umreyi birbirine karıştırıyor; kendi durumunuzun karşılığını Kurulun kendi metninden ya da fetva hattından alın.

Temizlendikten sonra sıra nasıl işler?

Kanama kesildiğinde önce gusül alınır. Sonra tavaf, ardından sa'y yapılır, en sonunda saç kesilerek ihramdan çıkılır. Umre bu noktada tamamlanır. Dört adım aynı gün içinde arka arkaya yapılabilir; ne kadar süreceği Harem'in o saatteki kalabalığına göre değişir. Temizlendiğiniz günü kafile görevlinize bildirin, grubun o günkü akışını ondan öğrenirsiniz.

Adetliyken Kur'an okunabilir mi?

Mushafa dokunmak ve yüzünden okumak konusunda mezhepler arasında farklı görüşler var; kendi mezhebinizin görüşünü Din İşleri Yüksek Kurulundan teyit edin. Buna karşılık dua etmek, zikir ve tesbih çekmek, salavat getirmek, Kur'an dinlemek ve mealden okumak konusunda ihtilaf yok. Umre yolculuğunun asıl ağırlığını taşıyan kısım da zaten budur. Harem'in avlusunda oturup dua etmek, tavaf edenleri seyrederken içinden geçenleri söylemek adetli bir kadına açıktır.

Bunu Program İçinde Nasıl Planlarsınız?

Adet ihtimali karşısındaki asıl güvenceniz Mekke'de geçirdiğiniz gece sayısıdır. Tavaf ancak Mekke'deyken yapılabildiğine göre, tampon dediğimiz şey Mekke gecesidir. Yayındaki programlarımızın gece dağılımı şöyle:

Program süresi	Mekke	Medine
7 gün	4 gece	2 gece
10 gün	7 gece	2 gece
14 gün	11 gece	2 gece

Tabloya dikkatli bakın: Medine gecesi üç programda da 2. Süre uzadıkça artan tek şey Mekke gecesidir. Yedi günlük bir programda Mekke'de 4 geceniz varken, on dört günlük programda 11 geceniz oluyor. Hareket alanınızı hesaplamak için Mekke gece sayısından kendi adet gününüzü çıkarın. Adetiniz altı gün sürüyorsa, Mekke'de 4 gece kalan bir programda tavaf için geriye gece kalmayabilir; 11 gecelik bir programda ise beş gecelik bir pay kalır. On günlük programlarımızın bir kısmında Mekke 6 gece olarak planlanıyor, bu yüzden karar vermeden önce baktığınız turun kendi sayfasındaki gece dağılımını okuyun.

Yayındaki turlarımızın en kalabalık grubu 14 günlük programlar (47 tur); onu 7 günlükler (29 tur) ve 10 günlükler (27 tur) izliyor. Hangi sürede kaç gece Mekke verildiğini tur tur karşılaştırmak isterseniz umre turu süreleri ve gece dağılımları sayfası hepsini bir arada gösteriyor. Uzun programı yalnızca bu sebeple seçmek gerekmez elbette, ama döneminizin yolculuğa denk gelme ihtimali yüksekse süre kararını bilinçli verin.

Eşiyle ya da ailesiyle gidenlerde ikinci bir soru çıkıyor: grubun geri kalanı umresini tamamlarken bekleyen kişi ne yapacak. Böyle bir durumda eşinizin ya da yakınlarınızın kendi umrelerini geciktirmesi gerekmiyor, herkes kendi durumuna göre ilerliyor. Siz temizlendiğinizde tavaf ve sa'y için yanınızda birinin bulunması yeterli; bunu yol arkadaşlarınızla önceden konuşun, kafile görevlinize de durumunuzu bildirin. Yalnız seyahat edenlerin merak ettiği başka konular varsa kadınların tek başına umreye gidip gidemeyeceğini anlatan yazımız da bu soruların bir kısmına cevap veriyor.

Önce Mekke mi, önce Medine mi?

Bu sıralama riski doğrudan etkiliyor. Program Medine ile başlıyorsa, ilk iki geceyi orada geçirip Mekke'ye sonra geçersiniz; Mekke'deki tampon bozulmadan durur. Program Mekke ile başlıyorsa umreyi erken tamamlama şansınız artar, ama gecikme yaşanırsa geri kalan Mekke geceleri azalmış olur. Hangi turun hangi sırayla ilerlediği tura göre değişiyor ve bu bilgi tur sayfasındaki program metninde yer alıyor. Emin olmak için kayıt sırasında açıkça sorun, seyahat danışmanımız o turun şehir sıralamasını size söyleyecektir.

Oda tipi bu günlerde fark yaratır mı?

Bekleme günlerinde otelde geçen süre uzuyor, dolayısıyla oda tipi kararı bu ihtimali hesaba katanlar için ayrı bir başlık. Turlarımızda oda seçenekleri dörtlüden tek kişiliğe kadar gidiyor ve kişi başı fark aynı turun içinde bile hissediliyor. Üçlü oda dörtlüye göre yaklaşık 50 dolar, ikili oda yaklaşık 100 dolar fark ediyor. En büyük sıçrama tek kişilik odada: dörtlüye göre 500 ile 1.250 dolar arasında bir fark çıkıyor. Rahat etmek isteyip bütçeyi de zorlamak istemeyenler için ikili oda çoğu turda ölçülü bir adım. Kesin rakam tura göre değiştiğinden baktığınız turun sayfasındaki oda fiyatlarına bakın.

Adet Geciktirici İlaç Kullanmak Doğru mu?

Bu sorunun biri dinî, biri tıbbi olmak üzere iki ayrı tarafı var. Dinî tarafında burada hüküm cümlesi kurmuyoruz: ilaçla adet geciktirmenin ve bu hâlde yapılan ibadetlerin durumu için Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulunun bu konudaki cevabına başvurun. İlacı hangi tarihte kullanmayı düşündüğünüzü ve hangi ibadeti yapacağınızı anlatarak Kurulun fetva hattına sorarsanız, kendi durumunuza uygun cevabı oradan alırsınız; ikinci elden aktarılan özetlere dayanmayın.

İlacın kendisi tıbbi bir karardır. Hangi dozda, ne zaman başlanarak kullanılacağı, sizin kullandığınız diğer ilaçlarla birlikte sorun çıkarıp çıkarmayacağı kişiye göre değişir. Yola çıkmadan haftalar önce kadın doğum hekiminize danışın, kararı orada verin. Uçakta ya da otelde alınan aceleci bir kararın hem sağlık hem ibadet açısından karşılığı iyi olmuyor.

İlaç kullanıp da leke görme, düzensiz kanama gibi ara durumlarla karşılaşanlar oluyor. Bu durumun hükmü kanamanın niteliğine ve süresine göre değişir, tek cümlelik bir cevabı yoktur. Kafile görevlinize durumu anlatın ve Kurulun fetva hattından kendi hâlinize göre bilgi alın.

Medine'de Durum Nasıl?

Medine'de en çok sorulan soru Mescid-i Nebevi'ye girilip girilemeyeceğidir. Fıkıh kaynaklarında bu konuda tek bir görüş yok; dua, zikir ve ziyaret amacıyla girilebileceğini söyleyen görüş de var ve Din İşleri Yüksek Kurulunun bu yönde bir cevabı bulunuyor, ancak kendi durumunuz için Kurulun fetva hattına başvurun. Klasik kaynaklarda mescide girmeyi uygun görmeyen görüş de bulunuyor. Kendi kanaatinize göre hareket edin, tereddüt ediyorsanız kafilenizdeki din görevlisine sorun.

Ravza ziyareti ayrı bir konu, çünkü orada randevu sistemi işliyor ve randevunun alınma biçimi ibadetin kendisinden bağımsız. Kadınlar için ayrılan saatler ve başvurunun nasıl yapıldığı hakkında Ravza randevusunun nasıl alındığını anlatan yazımıza bakabilirsiniz.

Medine'deki dış ziyaretlerde ise fıkhî bir engel yok. Uhud, Kuba çevresi, hurma bahçeleri, şehir turu; bunların hepsi açık alanda geçen ziyaretler ve programın bu kısmını kaçırmanız gerekmez. İç ve dış ziyaretler paket fiyatına dâhil, yani bu günleri boş geçirmek fazladan bir tasarruf da sağlamıyor. Ziyaret listesinin tamamını Mekke ve Medine'de ziyaret edilecek yerler yazımızda topladık. Medine'nin bütün programlarda 2 gece olduğunu hatırlayın: burada esneme payı yok, o yüzden Medine günlerini dolu geçirin.

Bekleme Günleri İçin Pratik Notlar

Fıkhî tarafı çözülen mesele, günlük hayatta hâlâ çözülmemiş olabiliyor. Hijyen malzemenizi Türkiye'den götürün; markası ve çeşidi orada aradığınız gibi olmayabilir, çarşıda vakit harcamak istemezsiniz. Yanınıza yedek iç çamaşırı ve koyu renk bir alt kat alın. İhram elbisesi kadınlar için normal kıyafet olduğundan seçim serbest, ama pratiklik burada öne çıkıyor. Ne giyileceği konusunda kararsızsanız kadınların umrede ne giydiğini ayrıntılı anlattığımız yazı işinizi görür; valiz hazırlığını da bu ihtimali hesaba katarak yapın.

Otelle Harem arasındaki gidiş gelişler bu günlerde normalden fazla hissediliyor. Mekke otellerimizin bir bölümü servisli, yani Harem'e ring servisiyle gidiliyor ve servis saatleri günün akışını belirliyor. Kaldığınız otel servisliyse saatleri ilk gün öğrenin. Yürüme mesafesindeyseniz Harem'e girip çıkarken kullandığınız kapının numarasını telefonunuza not edin; kapı sayısı çok ve yanlış kapıdan çıkmak yorgun bir günün sonunda uzun bir yürüyüşe dönüşebiliyor. Hangi otelde kalacağınızı ve otelin servisli olup olmadığını kayıt sırasında sorun, bu bilgi tura göre değişiyor.

Bekleme günlerinin nasıl geçirileceği de bir soru. Otelde oturup sırayı beklemek zorunda değilsiniz. Kur'an dinlemek, dua ve zikir, çevredeki ziyaret yerlerine gitmek, kafilenin ders programına katılmak bu günleri doldurur. Programa dâhil olan iç ve dış ziyaretlerin çoğu tavaf gerektirmediği için sizin listenizden düşmüyor; grup Harem'e giderken siz de aynı programın diğer başlıklarına katılabilirsiniz.

Dönüş Günü Gelir de Temizlenemezsem?

Bu ihtimal az da olsa var, özellikle kısa programlarda. Umre tamamlanamadan dönmek zorunda kalan kişinin durumu, hangi adımı yapıp hangisini yapmadığına göre değişiyor ve tek bir genel cevap yanıltıcı olur. Kanamanın başladığı tarihi, yaptığınız adımları ve ihramdan çıkıp çıkmadığınızı yazarak Din İşleri Yüksek Kuruluna sorun.

Programın uzatılması bireysel olarak mümkün değil; dönüş uçuşu kafileyle birlikte ve biletler grup üzerinden kesiliyor. Vize alındıktan sonraki iptallerde 400 dolar kesinti uygulandığını, uçak bileti kesildikten sonra havayolu ve otellerin kendi cezai şartlarının devreye girdiğini de baştan bilin. Bu şartlar sözleşmede yazılı, kayıt sırasında okuyun.

Yolculuk tarihinizi seçerken döneminizi de hesaba katmak istiyorsanız, hangi programın kaç Mekke gecesi verdiğine birlikte bakalım. Fatih'teki ofisimizden, telefondan ya da WhatsApp'tan umre danışmanlarımıza ulaşın; 2004'ten beri kafile götüren bir ekip olarak bu soruyu ilk kez duymuyoruz ve sorunuz mahremiyetle karşılanır.